IMPRESS

Naar een betere uitkomst voor patiënten met een aneurysma in het hoofd.

Een aneurysma is plaatselijke verwijding of een uitstulping van een slagader die ontstaat op een zwakke plek in het vat. Drie op de 100 volwassenen heeft een aneurysma in het hoofd. Er is een kans dat het aneurysma op den duur zal scheuren (ruptuur), met een hersenbloeding als gevolg. Niet-gescheurde aneurysmata worden meestal per toeval gevonden en kunnen uit voorzorg behandeld worden. Behandeling  is echter niet zonder risico en daarom is het van belang alleen aneurysmata te behandelen met een reëel risico op ruptuur.

Momenteel worden de grootte en locatie van het aneurysma al gebruikt om ruptuur te voorspellen. Hiermee kunnen echter niet alle gevallen correct geclassificeerd worden en daarom is er meer onderzoek nodig om te bepalen of er andere factoren zijn die kunnen bijdragen aan een betere inschatting van het ruptuurrisico. Dit onderzoek richt zich op de voorspelling van aneurysmagroei, wat sterk gerelateerd is aan aneurysmaruptuur. Dit wordt gedaan door de  vaatwand van het aneurysma en stromingssnelheden van het bloed in het aneurysma te bestuderen.

Het AMC en de technische Universiteit van Twente hebben een klinische studie opgezet. De studie is al gestart in het AMC en zal binnenkort ook beginnen in andere centra in Nederland. In deze studie kijken de onderzoekers met medische beeldvorming naar de invloed van verschillende factoren op aneurysmagroei. In totaal doen er 80 proefpersonen mee aan dit onderzoek: 40 met een groeiend aneurysma en 40 met een aneurysma die in ten minste twee jaar tijd niet gegroeid is. Al deze patiënten ondergaan een MRI-scan om het aneurysma, de vaatwand en de bloedstroming in beeld te brengen. Een MRI-scanner maakt gebruik van een sterk magnetisch veld. Voor dit onderzoek gebruiken we een 7.0 Tesla MRI-scanner, wat wil zeggen dat er een nóg sterkere magneet gebruikt wordt dan gewoonlijk. Zo zijn ook zeer kleine structuren, zoals de aneurysmawand, te beoordelen. Figuur 1 laat een voorbeeld van zo’n 7.0 Tesla MRI-afbeelding zien.

Figuur 1 IMPRESS januari 2017

 

Figuur 1: 7.0 Tesla MRI-afbeelding van de aneurysmawand. De gele pijlen geven de aneurysmawand aan. Links de opnames voor contrast, rechts de opnames na contrast.

Naast de risico-inschatting van ruptuur kijken het AMC en de UT ook naar mogelijkheden voor verbetering van de minimaal invasieve endovasculaire behandelingen. Hiervoor onderzoeken we de invloed van de behandeling op de aneurysmavorm en bloedstroming.

De voorkeursbehandeling is momenteel het plaatsen van platina draadjes (coils) in het aneurysma om zodoende het aneurysma af te sluiten. Een illustratie van deze behandelmethode is te zien in onderstaande video.

 

Meestal blijft het aneurysma na deze behandeling goed afgesloten, maar in ongeveer een op de vijf gevallen treedt er een heropening van het aneurysma op. De oorzaken hiervan zijn niet duidelijk. Om hier meer inzicht in te krijgen maken we gebruik van reeds aanwezige beeldvormende data  om bloedstromen in het aneurysma te simuleren. Deze stromingsprofielen spelen mogelijk een rol bij de heropening van een behandeld aneurysma. In figuur 2 is hier een voorbeeld van te zien.

Figuur 2 IMPRESS januari 2017

Figuur 2. A. Originele beeldvorming, de rode pijl geeft het aneurysma aan. B. Model van het aneurysma voor behandeling. C. Model van het aneurysma na behandeling. D. Stromingsprofiel in het aneurysma E. Overlap regio van heropening met het stromingsprofiel.

Daarnaast kijken we ook naar de invloed van nieuwe behandelmethodes, zoals stents en flow diverters. Een stent wordt gebruikt om de coils te ondersteunen en het aneurysma volledig af te sluiten. Echter verander je hiermee ook de richting van de bloedstroming, zie figuur 3.

 

Figuur 3 IMPRESS januari 2017

Figuur 3: Snelheidsprofielen in een aneurysma voor en na het plaatsen van een stent.

Een flow diverter is een stent met zeer fijne mazen die ervoor zorgen dat de stroming langs het aneurysma wordt geleid. Hierdoor zal er minder bloed door het aneurysma stromen. In dit deel van de studie zullen we onderzoeken wat de invloed van deze nieuwe behandelmethode is op de stromingspatronen in het aneurysma, met als uiteindelijke doel het percentage heropeningen te verminderen.

Onderzoeksteam

Academisch Medisch Centrum Amsterdam (AMC):
Prof. Dr. C.B.L.M. Majoie, hoogleraar Neuroradiologie, promotor.
Dr. H.A. Marquering, UD cardiovasculaire beeldvorming en beeldanalyse, co-promotor.
E.L.Leemans, MSc, technisch geneeskundige, promovendus.

Universiteit Twente (UT):
Prof. Dr. C.H. Slump, hoogleraar Medische Beeldvorming, promotor.
B.M.. Cornelissen, MSc, technisch geneeskundige, promovendus.

Contactgegevens:

Prof. Dr. C.B.L.M. Majoie, hoogleraar Neuroradiologie
Department of Radiology, C1-426
Academic Medical Center
PO Box 22660
1100 DD Amsterdam
The Netherlands
Tel.: +31205669111

Publicaties:

Cornelissen BMW, Schneiders JJ, Potters WV, van den Berg R, Velthuis BK, Rinkel GJE, Slump CH, VanBavel E, Majoie CBLM, Marquering HA, Hemodynamic Differences in Intracranial Aneurysms before and after Rupture. AM J NEURORADIOL 2015;36 (10):1927-1933.