Actigait®

Wereldwijd gezien raken jaarlijks circa 5 miljoen mensen permanent invalide als gevolg van een beroerte. Een van de voornaamste oorzaken van de invaliditeit is het ontstaan van een sleepvoet na beroerte. Als gevolg van de schade ontstaan in de hersenen zijn deze mensen vaak niet meer in staat hun voet te heffen. Door een sleepvoet struikelen mensen na een beroerte gemakkelijk wat leidt tot een toename in het aantal vallen. Het verhoogde risico op vallen, uitval in het sociale leven en de verhoogde afhankelijkheid zorgen dan ook voor een flinke daling in de kwaliteit van leven na een beroerte. Het tegen gaan van een sleepvoet is dan ook van groot belang.

Om het struikelen bij mensen na een beroerte te voorkomen krijgen patiënten nu nog vaak een enkel-voet orthese (EVO), in de volksmond spalk,  aangemeten. Een EVO is over het algemeen echter vrij stug waardoor er slechts beperkte beweging wordt toegestaan rondom de enkel. Bij veel dagelijkse activiteiten, waaronder lopen, is het echter van belang dat bewegelijkheid van de enkel niet wordt tegengewerkt. We zien dan ook dat de patiënten in dagelijks functioneren nog steeds kwetsbaar zijn en dat ze vaak ontevreden zijn over hun EVO. Een alternatief voor de klassieke EVO is functionele elektrostimulatie (FES). Met FES worden de spieren die de voet heffen elektrisch gestimuleerd tijdens het lopen. De timing van deze “natuurlijke” aanspanning wordt nauwkeurig gereguleerd met een drukschakelaar onder de voet. Hierdoor wordt het voethef probleem van de patiënt opgelost zonder dat dit gepaard met een beperking in beweging.   

Op het Radboudumc in Nijmegen wordt op dit moment onderzoek gedaan naar een geïmplanteerd FES systeem, de ActiGait®. Geïmplanteerde FES heeft als voordeel dat de motorische zenuw direct kan worden gestimuleerd zonder dat daar een vervelend prikkelend gevoel bij hoort. Hierdoor kan heel nauwkeurig de optimale stimulatie worden ingesteld naar de behoefte van de patiënt. Verder heeft de patiënt niet te maken met onhandige of grote apparaten aan het onderbeen, de patiënt is nu dus in staat over straat te gaan zonder dat iemand aan de buitenkant kan zien dat er een probleem is.

Uit onze eerste onderzoeken blijkt dat de ActiGait er inderdaad voor zorgt dat de beweeglijkheid rondom de enkel weer wat wordt teruggegeven. Dit zorgt er voor dat patiënten een grotere afzetkracht kunnen genereren waardoor uiteindelijk een betere symmetrie in het looppatroon gemeten wordt. Dit resulteert echter niet in lagere energie kosten bij het lopen of een hogere loopsnelheid. Toch geven de ActiGait gebruikers aan dat ze veel verbetering in de loopkwaliteit ervaren met het geïmplanteerde systeem. Dat we geen grote verschuiving in de kwaliteit van lopen vinden terwijl de patiënt dit zelf wel ervaart komt mogelijk om dat we de patiënten in een onrealistische setting testen.

In het dagelijks leven loop je veel over ongelijke paden en is er constante interactie met de omgeving. De voordelen van een grotere bewegingsvrijheid van de enkel en een betere afzetkracht worden mogelijk met name benut in dit soort uitdagende loop omgevingen. Daarom doen we op dit moment onderzoek naar de verschillen tussen het lopen met de EVO en ActiGait in een dynamische loopomgeving. Hiervoor laten we de patiënten lopen op de GRAIL, een beweegbare loopband omgeven door een groot scherm met een virtuele wereld. Met de GRAIL kunnen we tijdens het lopen de balans verstoren, een stappenpatroon opdragen aan de patiënt. De verwachting is dat de patiënten met ActiGait een betere balans hebben tijdens het lopen en tijdens het lopen makkelijker kunnen aanpassen om de omgeving.  

Onderzoeksteam

Radboudumc Nijmegen:
F. Berenpas (MSc.), bewegingswetenschapper en promovendus
Prof.dr. S. Geurts, hoogleraar revalidatiegeneeskunde
Mw. Dr. V. Weerdesteyn, associate professor

Contactgegevens

F. Berenpas (MSc.)
Radboudumc
Afdeling Revalidatie, route 898
Postbus 9100
6500 HB Nijmegen
tel: 024-3668426
Frank.Berenpas@Radboudumc.nl

Publicaties

van Swigchem, R., van Duijnhoven, H. J., den Boer, J., Geurts, A. C., & Weerdesteyn, V. (2012), Effect of peroneal electrical stimulation versus an ankle-foot orthosis on obstacle avoidance ability in people with stroke-related foot drop, Physical Therapy, 92(3), 398-406.

van Swigchem, R., Weerdesteyn, V., van Duijnhoven, H. J., den Boer, J., Beems, T., & Geurts, A. C. (2011), Near-normal gait pattern with peroneal electrical stimulation as a neuroprosthesis in the chronic phase of stroke: a case report. Archives of physical medicine and rehabilitation, 92(2), 320-324.

Schiemanck S, Berenpas F, van Swigchem R, Munckhof P, de Vries J, Beelen A, Nollet F, Geurts A. (2012), Effects of implantable peroneal nerve stimulation on gait quality, energy expenditure, participation and user satisfaction in patients with post-stroke drop foot using an ankle-foot orthosis. Restorative neurology and neuroscience, 33(6), 795-807.

Berenpas F, Martens AM, Weerdesteyn V, Geurts A.C, van Alfen N. (2017), Bilateral changes in muscle architecture of physically active people with chronic stroke: A quantitative muscle ultrasound study. Clinical Neurophysiology, 128 (1), 115-122